Rozkosze Japonii - kotatsu
txt: Kongoki

kotatsu
Minori Aoi przy kotatsu
Minori Aoi - fragmenty spod kotatsu
Minori Aoi cała pod kotatsu - jak na kociaka przystało ;)
"What's Michael" Makoto Kobayashi. (c) Kodansha/Waneko
Yamadzi przy kotatsu
Kotatsu-neko/Urusei Yatsura
"G-taste" Hiroki Yagami

Kotatsu to tradycyjny japoński mały, niski stoliczek-grzałka. Składa się ze stolika z źródłem ciepła pod spodem i futonu - "kołdry" otaczającej go naokoło, tworzącej coś na kształt "obrusa", zwisającego do podłogi, tak, aby dokładnie przykryć kotatsu i nie pozwolić uciec ciepłu. Pod kotatsu wkłada się nogi, włażą tam koty, a nawet (jak widać na zdjęciach) ludzie (szczególnie nieduże gołe Japonki - nie jest to chyba przykład typowego zastosowania). Kotatsu jest używane powszechnie w Japonii w czasie zimnych miesięcy, koncentruje się wokół niego życie rodzinne i/lub towarzyskie (mam wrażenie, że używanie kotatsu w czyimś domu świadczy o dużej poufałości pomiędzy osobami - ale mogę się mylić, poprawcie mnie jeśli tak jest).
Kotatsu pochodzą już sprzed ponad 600 lat, z epoki Muromachi (Ashikaga). Stały się szczególnie popularne w sektach Zen, a ogrzewane były piecykiem na węgiel drzewny. Istnieją różne typy kotatsu - najbardziej popularny, niski stolik z grzałką podwieszoną pod stołem, ale także jako wgłębienie w podłodze (hori-kotatsu) , nad którym umieszczony jest stolik (mniej praktyczny, bo nieprzenośny), ostatnio coraz częściej spotyka się kotatsu zbudowane na bazie wysokiego stołu (w stylu zachodnim), wokół którego siedzi się na krzesłach, nie na poduszkach, jak na Japończyka przystało. Kotatsu elektryczne (gdzie źródłem ciepła jest coś, co wygląda jak żarówa w drucianej klatce) wprowadzono dopiero w połowie lat 50, obecnie większość z nich jest elektryczna. Rocznie sprzedaje się średnio ok. 1,2 miliona kotatsu. Jeśli ktoś chciałby sobie sprowadzić, ceny w internetowych sklepach wahają się od 300 do 500 $ za kotatsu i 170-250$ za futon (koszt wysyłki wliczony). Komplet na zdjęciu kosztuje 299 $ (kotatsu) + 249$ (futon - ale wybrałem taki lepszy, pokryty naturalną bawełną, nie sztuczny). Możecie też kupić samą grzałkę (jedyne 200 $!) i zbudować kotatsu wg swojego widzimisię. Linki dla zdecydowanych lub po prostu ciekawych: ten i ten. Jeszcze jeden interesujący link:  - animacja kotatsu oddaje jego budowę i sposób użycia znacznie lepiej, niż można to wytłumaczyć słowami.

Inspiracje kotatsu w mandze i anime: apoteoza kotatsu, niemalże kult tego sympatycznego mebla ma miejsce w What's Michael! (wydanie polskie - Cześć Michael! (c) Kodansha/Waneko) autorstwa Makoto Kobayashi, ze szczególnym naciskiem na kotatsu jako naturalną niszę ekologiczną kota domowego w Japonii. Kotatsu występuje w roli drugo- lub trzecioplanowej w wielu historyjkach o Michaelu. Jeden z obrazków na stronie to plansza z G-taste autorstwa Hiroki Yagami - razem ze zdjęciami Minori Aoi uświadamia nam na jakie ciekawe widoki można natknąć się pod kotatsu i dlaczego warto by zainstalować tam ukrytą kamerę. Anime: w Urusei Yatsura jedną z postaci jest Kotatsu-neko (kot kotatsu), którego można spotkać z kotatsu praktycznie wszędzie. W wielu innych m&a kotatsu spotykane jest w scenach familijnych.

O kotatsu wspomina japońska dziecięca piosenka (wybaczcie mi kulawe tłumaczenie, robione na kolanie z wersji angielskiej tłumaczonej przez Japończyka):

Yuki ya kon-kon, Arare ya kon-kon 
Futte wa futte wa, zun-zun tsumoru
Inu wa yorokobi niwa kakemawari
Neko wa kotatsu de marukunaru
Śnieg kon-kon, miękko pada kon-kon
Im więcej pada, tym więcej go leży
Szczęśliwy pies lata po ogrodzie
Kot zwinął się w kłębek pod kotatsu.



Niewątpliwie kotatsu to istotny element japońskiej kultury, tradycji i codziennego życia współczesnego, następnym razem kiedy będziecie w Japonii, nie omieszkajcie zapoznać się z nim osobiście.

Dla chcących obejrzeć niektóre z obrazków w powiększonej wersji, mała galeria tutaj (około 500 kb).